Wyspa Słodowa 7: kamienica, która przetrwała. Czy do końca?

·17 września 2026

Kamienica o adresie Wyspa Słodowa 7 to ostatnia pamiątka po mieszkalnej zabudowie tego skrawka Wrocławia. XIX-wieczny obiekt służył kolejnym lokatorom przez ponad 100 lat, by finalnie został przebudowany na Concordię Design. Pracownie MVRDV i Q2Studio ocaliły zewnętrzne mury, ale za odnowionymi elewacjami powstały zupełnie nowe wnętrza. Od 2021 roku eklektyczna kamienica jest nie do poznania.

Vorderbleiche – wyspa domów i młynów

Samotna kamienica otoczona zielenią to widok stosunkowo nowy. Dawniej Wyspa Słodowa tętniła codziennym życiem, a jej przestrzeń wypełniały domy, gospodarcze podwórza oraz młyny. W takim otoczeniu w XIX wieku wzniesiono budynek pod numerem 7, później rozbudowany o oficynę. Jego tynkowane elewacje zdobiły gzymsy, obramienia okien i inne eleganckie detale, a bramę poprzedzał zielony przedogródek. Za dekoracyjną fasadą znajdowały się przestronne mieszkania z oknami na trzy strony świata. Dopiero zniszczenia II wojny światowej i późniejsze rozbiórki pozbawiły kamienicę dotychczasowego sąsiedztwa. Z czasem miejsce po usuniętej zabudowie zarosło zielenią trawników. Ocalały dom stał się najbardziej wyrazistą pamiątką dawnej Vorderbleiche (dosł. Bielarska Przednia – od tutejszej tradycji bielenia płótna).

Wyspa Słodowa 7 – ocalała z wojny

Podczas oblężenia Festung Breslau w 1945 roku ostrzał i bombardowania zniszczyły znaczną część zabudowy wyspy. Kamienica pod numerem 7 przetrwała, jednak nosiła na elewacjach ślady zaciętych walk. Budynek nie był początkowo jedynym ocalałym w okolicy. Uszkodzone młyny św. Klary stały jeszcze przez 30 lat. Wysadzono je dopiero w 1975 roku, mimo wyraźnego sprzeciwu architektonicznych i konserwatorskich środowisk. W wyremontowanej 7 po wojnie nadal mieszkali ludzie, a za dekoracyjną fasadą toczyło się codzienne życie. Z biegiem lat Wyspa Słodowa stała się terenem spacerów, spotkań i plenerowych imprez, podczas gdy kamienica stopniowo niszczała.

Walka o wrocławskiego ostańca

Pustoszejący budynek stał się przedmiotem szerokiej dyskusji o przyszłości wyspy. Społecznicy zabiegali o utworzenie przestrzeni dla mieszkańców, kultury i edukacji. Miasto przez pewien czas zapowiadało remont kamienicy z własnych środków, jednak ostatecznie obiekt wrócił do sprzedaży. W 2017 roku wybrano ofertę spółki Pro Design, związanej z rodziną Voelkelów i poznańską Concordią Design. Cena wyniosła ponad 9,5 mln zł. Transakcja dotyczyła kamienicy oraz prawa użytkowania wieczystego gruntu, nie całej Wyspy Słodowej. Zamiast społecznego domu miało tutaj powstać prywatne centrum z biurami, gastronomią i przestrzeniami na wydarzenia.

Concordia Design od MVRDV i Q2Studio

W 2018 roku ruszyła wielka przebudowa według projektu MVRDV i Q2Studio. W jej ramach z kamienicy usunięto wewnętrzne ściany, stropy i starą klatkę schodową. Zdaniem inwestora były w tragicznym stanie technicznym. Zewnętrzne mury zostały z kolei podparte, zabezpieczone i wzmocnione, a elewacje oczyszczono oraz uzupełniono braki w zdobieniach. Wkrótce później ceglaną wydmuszkę wypełniły nowe stropy i pomieszczenia, z wysokim holem otwartym przez kilka kondygnacji i odsłoniętą cegłą. Najtrafniej skalę tych prac oddaje określenie „wyprucie wnętrz”: zniknęły mieszkania, korytarze, drzwi, sztukaterie, parkiety, balustrady i cały przestrzenny układ XIX-wiecznego domu. Zachowano co prawda część zabytkowej materii, ale na zawsze usunięto serce budynku pamiętające kolejne pokolenia niemieckich, a później polskich lokatorów.

Wyspa Słodowa 7 – skala przemian

W czasie przebudowy i rozbudowy zmieniły się także proporcje budynku. Do odnowionej fasady ze skrajnie uproszczoną stolarką dodano nową część, która powtarza rytm okien i poziomych podziałów, lecz jest znacznie oszczędniejsza w dekoracjach. Całość Concordii Design Hub zwieńczył dach z tarasem widokowym. Dawny dom czynszowy z oficyną przeobraził się w znacznie większy, zwarty obiekt o zupełnie innym charakterze. Od 2020 roku mieści biura, coworking, gastronomię oraz przestrzenie wystaw i spotkań. Całość kosztowała ponad 46 mln zł. Chociaż inwestycję doceniło środowisko architektów i nagrodzono ją kilkoma statuetkami, nie sposób pozbyć się ukłucia żalu i tęsknoty za autentycznością. Ona gdzieś uleciała.