Pracownia WXCA zdobyła pierwsze miejsce w konkursie na Centrum Sztuki i Nauki o Drewnie Xylopolis w Hajnówce. Jej „Brama do Puszczy” ma zachęcać do poznawania lasu, a sam budynek będzie przykładem możliwości wykorzystania drewna w architekturze.
Xylopolis z widokiem na las
Inspiracją dla architektów były krajobraz i przyroda Puszczy Białowieskiej. Zamiast dominującego nad otoczeniem gmachu zaproponowali lekką, pawilonową bryłę z rozległymi przeszkleniami. Z wnętrz będzie można obserwować las, który stanie się istotną częścią zwiedzania centrum.
„Zależało nam na stworzeniu bryły organicznie wkomponowanej w otoczenie. Ta tektoniczna, pawilonowa forma otwiera się na las będący żywym eksponatem” – powiedział Michał Czerwiński, associate partner WXCA i współautor projektu.
Jury doceniło skalę budynku oraz uważne podejście do przyrodniczego i kulturowego otoczenia. Ważna była również spójność architektury z programem centrum i sposobem zagospodarowania terenu.
Park krajobrazowy wokół centrum
Zwiedzanie Xylopolis będzie można kontynuować poza budynkiem. Na tarasach, placach i ścieżkach znajdzie się miejsce na zajęcia oraz bezpośrednie poznawanie przyrody. Droga przez centrum ma prowadzić od wiedzy o drewnie, jego zastosowaniach i znaczeniu w kulturze do doświadczenia lasu. Projektanci zwrócili uwagę na zachowanie najcenniejszych fragmentów istniejącego lasu. W koncepcji uwzględnili zatrzymywanie wody na terenie inwestycji oraz ochronę bioróżnorodności. Zagospodarowanie otoczenia ma sprzyjać miejscowym ekosystemom i umożliwiać stopniowe przechodzenie z przestrzeni budynku w zielony krajobraz.
Jak podkreśla Marta Sękulska-Wrońska, architektka i partnerka WXCA, puszcza ma być aktywną częścią tego miejsca, a nie jedynie widokiem za szybą.
Drewno jako temat i budulec
O drewnie będzie można dowiedzieć się wiele już podczas oglądania samego pawilonu. Jego wyrazista, drewniana konstrukcja otrzyma regularny, modułowy układ. Materiał, któremu poświęcono centrum, będzie więc obecny w codziennym doświadczeniu odwiedzających: w detalach, rytmie elementów konstrukcyjnych i wyglądzie wnętrz. Duże przeszklenia otworzą pomieszczenia na otoczenie, a dachy pokryje zieleń. Według autorów koncepcji budynek ma również przybliżać możliwości niskoemisyjnego budownictwa opartego na drewnie. Architektura stanie się w ten sposób częścią edukacyjnego programu Xylopolis.
Wystawa w Xylopolis inspirowana życiem drzewa
Główną atrakcją centrum będzie interaktywna wystawa oparta na metaforze życia drzewa. W jej sąsiedztwie znajdą się przestrzenie wystaw czasowych, warsztaty, sala konferencyjno-widowiskowa, mediateka i kawiarnia. Nie zabraknie miejsc do spotkań oraz organizacji wydarzeń. Poszczególne części centrum będą mogły działać wspólnie lub niezależnie. Taki układ ułatwi organizowanie różnych aktywności, od zwiedzania ekspozycji po warsztaty i konferencje. Z wnętrz będzie można wyjść na tarasy i place, a następnie ruszyć ścieżkami w stronę lasu. Dzięki temu zajęcia edukacyjne nie będą ograniczone do sal.
Pawilon z możliwością rozbudowy
Półotwarty układ budynku daje swobodę aranżowania wystaw oraz dostosowywania przestrzeni do zmieniającego się programu. Modułowa konstrukcja pozwoli w przyszłości rozbudować centrum z zachowaniem zasad pierwotnej kompozycji. Dla jurorów istotny był sposób, w jaki projekt zachęca do poznawania miejsca. Architektura, ekspozycje i teren wokół pawilonu mają wspierać to samo doświadczenie, czyli uważne poznawanie drewna oraz środowiska, z którego pochodzi.
WXCA i projektowanie blisko przyrody
Podobne podejście do krajobrazu pojawia się w innych projektach WXCA. W materiałach pracowni przywołano geologiczne otoczenie Chęcin, warszawskie Pole Mokotowskie oraz historyczne Ogrody Ulricha. W każdym z tych przypadków ważnym etapem projektowania było rozpoznanie zastanych warunków i wartości miejsca. W Hajnówce architekci również rozpoczęli od przyrody. Lekka forma pawilonu, drewniana konstrukcja i zajęcia prowadzone na zewnątrz mają ułatwiać kontakt z lasem oraz zachęcać odwiedzających do bliższego poznania zachodzących w nim procesów.
–
Zespół projektowy WXCA: Michał Czerwiński, Małgorzata Bonowicz, Andrzej Bulanda, Tomasz Czuban, Anna Dobek-Lenczewska, Gabriela Siljanoska, Mateusz Sokołowski, Michał Sokołowsk, Szczepan Wroński.
We współpracy:
TopoScape (architektura krajobrazu): Justyna Dziedziejko, Magdalena Wnęk.
WSP Polska (konsultacje z zakresu konstrukcji): Krzysztof Bielazik i Aleksander Glegoła
Mukko Studio i Michał Sokołowski (wizualizacje)
Czytaj też: Drewno | Ciekawostki | Place, Skwery, Parki | WXCA | whiteMAD na Instagramie
