Z elewacji Dworca Centralnego od strony al. Jana Pawła II ściągnięto wielką reklamę. To efekt działań Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Warszawie, które doprowadziły PKP S.A. do rozwiązania umowy z firmą reklamową. Pracownicy kolei przystąpili do demontażu tuż po uzyskaniu decyzji konserwatorskiej, a PKP S.A. podziękowały urzędnikom za otwartość i dobrą współpracę. Zdjęcie płachty reklamowej ma znaczenie ze względu na obecność budynku dworca w rejestrze zabytków.
Od lat toczył się spór o estetykę jednego z najbardziej rozpoznawalnych modernistycznych obiektów stolicy. Choć podczas remontów w drugiej dekadzie XXI wieku liczba reklam zasłaniających bryłę budynku została ograniczona, do dziś gdzieniegdzie widniały ogromne billboardy przysłaniające charakterystyczne żelbetonowe pylony. PKP argumentowały, że przychody z reklam pozwalają na utrzymanie dworca, jednak architekci, urbaniści i mieszkańcy regularnie wskazywali, że reklamy szpecą ikonę polskiego modernizmu.
Sam budynek powstał w latach 1972–1975 według projektu Arseniusza Romanowicza we współpracy z Piotrem Szymaniakiem. Prace prowadzone były w pośpiechu – miały zakończyć się przed oficjalną wizytą Breżniewa – co odbiło się na jakości niektórych instalacji, między innymi przeciekającym dachu i nieszczelnych przewodach wodno-kanalizacyjnych. Mimo trudności budowa trwała trzy lata.
W 2019 roku obiekt wpisano do rejestru zabytków województwa mazowieckiego, co formalnie ogranicza możliwość wprowadzania jakichkolwiek zmian na fasadzie i we wnętrzach bez zgody konserwatora. Status zabytku przypieczętował wartość architektoniczną „Perły na szynach” – jak stację nazwał szwajcarski krytyk Werner Huber.
Architektura Dworca Centralnego kryje wiele ciekawych rozwiązań. Hala główna ma 120 metrów długości, 84 metry szerokości i sięga 20 metrów wysokości. Powyżej niej wznosi się żelbetonowa wiata wsparta na smukłych słupach, a pod ziemią – perony. Projektanci umożliwili podróżnym zejście na perony podziemnymi tunelami, bez konieczności przechodzenia przez tłoczny hol.
Dworzec Centralny zaprojektowany z myślą o obsłudze 39 milionów podróżnych rocznie, w 2024 roku przyjął ich ponad 24 miliony. Usunięcie reklamy pozwala wreszcie w pełni docenić harmonię surowych płaszczyzn, finezyjną konstrukcję wiaty i lekkość modernistycznej formy.
Demontaż baneru to symboliczny krok w stronę przywracania pierwotnej elegancji obiektu, który od lat pozostaje jednym z najważniejszych zabytków architektury modernizmu XX wieku w Polsce.
zdjęcia: J. Świsłocki, WUOZ w Warszawie
źródło: Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków
Czytaj więcej: Kolej | Warszawa | Historia | PRL | whiteMAD na Instagramie
Więcej o historii Dworca Centralnego pisaliśmy TUTAJ.
