ARCHITEKTURA

Wieża Szybu Krystyna w Bytomiu czeka na ratunek. O jej ocalenie zabiega Kolektyw BytoMy

Kolektyw BytoMy od prawie dwóch lat zabiega jako strona społeczna o uratowanie od ruiny i zapomnienia zabytku, jakim jest wieża Szybu Krystyna dawnej Kopalni Węgla Kamiennego Szombierki w Bytomiu. Aktywiści apelują do władz miasta Bytomia, województwa, do Urzędu Marszałkowskiego oraz Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, aby wyrwać ten obiekt z rąk prywatnych. Stan niezabezpieczonego obiektu dramatycznie się pogarsza przy biernej ich zdaniem postawie władz miasta. Kolektyw wystosował w tej sprawie petycję, pod którą podpisało się już prawie 1400 osób – nie tylko bytomian, ale i ludzi ze Śląska oraz z całej Polski, Europy i z innych kontynentów. Pokazuje to, jak ważna jest ochrona tego typu świadków historii.

W lipcu zeszłego roku szyb zmienił właściciela i przeszedł w kolejne ręce. Szumnie ogłoszono wówczas w mediach lokalnych, że zlecone przez konserwatora zabytków prace zabezpieczające już ruszyły. Nie była to prawda, bowiem minęło od tamtego czasu pół roku, a Krystyna nadal niszczeje. Ponadto zabytek nie jest ogrodzony i cały czas mają dostęp do niego osoby postronne, co skutkuje dalszą degradacją obiektu.

Wieża Szybu Krystyna i transparent. Fot. BytoMy

Murowana, oparta na konstrukcji stalowej wieża wyciągowa Szybu Krystyna to relikt po zlikwidowanej Kopalni Węgla Kamiennego Szombierki. Wydobywczy Szyb Kaiser-Wilhelm powstał w latach 1870–1873 na potrzeby nowej wówczas Kopalni Węgla Kamiennego Hohenzollern. Pierwotnie wieża była murowanym ośmiobocznym budynkiem z cegły i miała wysokość około 17 metrów. W celu zwiększenia efektywności wydobycia zarząd kopalni postanowił całkowicie przebudować budynek wieży szybowej i zlikwidować stare maszyny parowe, zastępując je elektrycznymi. Architektem został inż. Becker z Gliwic. Budowę zakończono w 1929 roku.

Szyb w 1938 r. Źródło: Schlesische Monatshefte

W 1945 roku kopalnia została znacjonalizowana i przemianowana na KWK Szombierki. Po jej likwidacji w 2000 roku część obiektów rozebrano, pozostawiając wieżę wyciągową Szybu Ewa oraz budynek wieży wyciągowej Szybu Krystyna. Został on wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego w 2004 roku. Przy szybach znajduje się duży podziemny schron przeciwlotniczy, który wpisano do gminnej ewidencji zabytków Bytomia w 2020 roku.

Krystyna, choć jest w dość opłakanym stanie, nadal prezentuje się bardzo majestatycznie i posiada wiele oryginalnych elementów wykończenia i wyposażenia. Jej ocalenie to wielki i ważny krok w celu upamiętnienia dawnej potęgi przemysłowej tego terenu.

Część apelu kolektywu BytoMy brzmi:

“Miasto stać na wykupienie Szybu Krystyna z nieodpowiedzialnych, prywatnych rąk. Miasto pięć lat z rzędu dysponuje ponad miliardowym budżetem rocznym. Wiele mniejszych i biedniejszych od Bytomia miast przejmuje zabytkowe poprzemysłowe dziedzictwo i skutecznie je rewitalizuje.

Apelujemy do władz miasta Bytomia: Obudźcie się! Ile jeszcze poprzemysłowych obiektów w Bytomiu zostanie zrujnowanych?

Obecnie trwa wyburzanie EC Miechowice, po wielu kopalniach i ich zabudowaniach nie ma już śladu. Warsztaty Naprawcze Górnośląskich Kolei Wąskotorowych niszczeją od lat. Na Bobrku w dziwnych okolicznościach płoną kolejne stuletnie budynki, unikatową zajezdnię tramwajową na Witczaka pozwoliliście wyburzyć pod parking dyskontu spożywczego. XIX-wieczny, najstarszy dworzec kolejowy w Bytomiu, znajdujący się w dzielnicy Bobrek jest również w katastrofalnym stanie. Bytom to nie tylko kamienice w centrum. Pozbawiacie to miasto dziedzictwa i tożsamości!

Apelujemy do Was,

Mieszkańcy Bytomia i nie tylko.”

Wieże Szybów Krystyna i Ewa w 2020 r. Fot. Adrian Tync, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons

Oto linki, gdzie można znaleźć więcej informacji i złożyć podpis, dokładając małą cegiełkę do wielkiej sprawy ocalenia wyjątkowego poprzemysłowego dziedzictwa miasta Bytom:

https://www.petycjeonline.com/wspolnie_ocalmy_szyb_krystyna_w_bytomiu?fbclid=IwAR1jsH_mu_KyhsKoZapHY4oBrgFCKjmNSZO3FYKqnx-zl9UTH62lswtRhtc

https://www.facebook.com/groups/549738739481437/

https://www.facebook.com/profile.php?id=100077043877726

https://www.facebook.com/events/1470660653512091/

 

Źródło: Kolektyw BytoMy

Czytaj też: Architektura w Polsce | Zabytek | Historia | Bytom | Ciekawostki

Pocz. XX w., maszyna wyciągowa Szybu Kaiser-Wilhelm kopalni Hohenzollern (Szombierki). Źródło: Vom Steinkohlen-Bergbau, Grubenbilder-Album preisgekrönte Bilder von Max Steckel Verlag von R. Giebler Königshütte more
Lata 30. XX w. Zatrzymani przez straż graniczną przemytnicy na granicy polsko-niemieckiej. W tle Hohenzollern-Grube i Szyb Kaiser-Wilhelm. Źródło: NAC - Narodowe Archiwum Cyfrowe www.nac.gov.pl/ more
Bytom Szombierki - Szyb Krystyna (Kaiser-Wilhelm) w 1938 r. Źródło: Śląska Biblioteka Cyfrowa
Szyb Krystyna w 2009 roku. Fot. Yarl, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons
Wieże Szybów Krystyna i Ewa w 2020 r. Fot. Adrian Tync, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
Szyb Krystyna i transparent. Fot. BytoMy
Szyb Krystyna i transparent. Fot. BytoMy
Szyb Krystyna i transparent. Fot. BytoMy
Stalowa konstrukcja wewnątrz wieży Szybu Krystyna. Fot. Gower, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
Trzon prowadniczy w wieży Szybu Krystyna. Fot. Gower, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
Podłoga na jednym z niższych poziomów wieży Szybu Krystyna. Fot. Gower, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
Wieża Szybu Krystyna w 2019 r. Fot. Adrian Tync, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons

Recent Posts

Frauenkirche w Dreźnie – zniszczenie i odbudowa jednej z najsłynniejszych europejskich świątyń

Kościół Mariacki w Dreźnie (niem. Frauenkirche) to barokowa luterańska świątynia znajdująca się na Neumarkt (pol.…

14 maja 2024

Jak kaskadowy ogród. Tak budynki z mieszkaniami socjalnymi projektują Holendrzy

Budynek z mieszkaniami socjalnymi powstanie w Eindhoven w Holandii. Jego projekt przygotowali architekci z pracowni…

14 maja 2024

XIX-wieczna oficyna Burkego przejdzie renowację. Stanowi relikt drewnianej zabudowy Pragi

Jedyny zachowany drewniany budynek na Starej Pradze zostanie uratowany. Obiektowi na wniosek m.st. Warszawy przyznano…

13 maja 2024

Rynek w Wolbromiu przejdzie wizerunkową metamorfozę. Nowa koncepcja stawia na zieleń

Rynek w Wolbromiu czekają wielkie zmiany. W wyniku konkursu na opracowanie koncepcji urbanistyczno – architektonicznej…

13 maja 2024

Reklamoza na stacji Plac Wilsona. Przystanek metra oszpeciły ogromne podświetlane ekrany

Stacja metra Plac Wilsona na Żoliborzu była do niedawna uznawana za jeden z najpiękniejszych przystanków…

13 maja 2024

Coworking LABO we Wrocławiu. Jest w budynku dawnego Wydziału Farmacji

Projekt wnętrza został przygotowany w taki sposób, aby korespondował z architekturą samego budynku L’UNI, autorstwa…

13 maja 2024

Ta strona korzysta z pliki cookie, dzięki którym informacje są przechowywane na Twoim komputerze. Pozostawanie na tej stronie oznacza wyrażenie zgody na wykorzystywanie plików cookie.

Dowiedz się więcej